Bạn đã nghe tiếng Anh “ngược” 1 cách phản tự nhiên như thế nào?

Sẽ ra sao nếu bỗng 1 ngày bạn khám phá rằng mọi điều về nghe tiếng Anh và học tiếng Anh mà bạn tưởng là chân lý, bạn tin tưởng và làm theo cả chục năm này rồi …

Hoá ra tất cả chỉ là hàng “rõm”, ngược đời, sai be bét và khởi nguồn cho cái mà thiên hạ gọi là “mất gốc tiếng Anh”?

Đau khổ, hụt hẫng, mất lòng tin, cảm thấy lạc lối …

Ngày đó chính là ngày hôm nay! Sau khi bạn đọc xong bài viết này.

Nếu bạn có can đảm “thà là bỏ đi hết” sau đó “ta làm lại từ đầu” thì hãy tiếp tục!

Trước tiên, hãy trả lời tôi:

Cách nào để làm cho 1 con thuyền đi ngược dòng nước?

Cho 10 chàng trai khoẻ mạnh xuống chèo hì hục?

Gắn cánh bườm theo kiểu thời trung cổ?

Hay là văn minh hơn bằng cách gắn động cơ nhỉ?

Vất vã lồng lộn cả ra!

Vậy còn:

Làm cách nào để con thuyền đi xuôi dòng nước?

Nhỗ neo là thuyền tự trôi theo dòng nước. Chẳng cần tốn nhiều công sức!

Thế mà đa số chúng ta đang vật vã lội ngược dòng nước để học và luyện nghe tiếng Anh mà chẳng hiệu quả tí tẹo nào với những cách học “ngược” phản tự nhiên sau:

1. Nghe -(dịch)- hiểu

Đây là điểm chung của những người học miệt mài tiếng Anh lâu năm mà vẫn không thể nghe hiểu.

Phải DỊCH thì mới hiểu

Mỗi lần nghe một câu tiếng Anh thì trong đầu phải dịch ra được tiếng Việt thì mới yên tâm, bằng không thì … câu ấy không có nghĩa.

Vì cái mô thức nguy hiểm ấy, khi nghe tiếng Anh mà không dịch ra được, chúng ta cho rằng câu ấy không có nghĩa, rồi tự lập trình cho não bộ “đóng cửa” miễn nghe những gì chúng ta không dịch được.

Mà trong giai đoạn đầu tiên học ngôn ngữ, ta hoàn toàn không có đủ thời gian cũng như kiến thức để dịch tất cả những gì chúng ta tiếp nhận.

Việc dịch thuật là 1 quá trình phức tạp, đòi hỏi sự thông thạo cả 2 ngôn ngữ, và sự nhanh nhạy trong việc xử lý và ghi nhớ thông tin, thường thì để có thể dịch được tức thời những từ, những câu vừa nghe đòi hỏi người dịch phải có trình đồ tiếng anh lẫn tiếng việt rất cao, đồng thời phải thực hành dịch rất nhiều văn bản trước đó. Trích 6 thói quen nghe tiếng Anh thất bại và cách khắc phục

Đó là lý do bạn học nghe không hiệu quả. Nếu vẫn còn mô thức khi nghe phải dịch ra mới hiểu thì não bộ của bạn sẽ “đóng lại” và không tiếp nhận những thông tin bạn không dịch được

Tư duy phải DỊCH mới hiểu là rào cản lớn nhất để nghe hiểu tiếng Anh

Lúc đó những từ tiếng Anh được nghe, não bộ chỉ nhìn nhận nó không khác gì tiếng ồn, âm thanh gây nhiễu, rồi loại bỏ.

Từ từ thành phản xạ có điều kiện, mỗi lần nghe tiếng Anh thì não sẽ nghĩ nó là thứ âm thanh gây nhiễu, mặc nhiên không tiếp nhận.

Thay vào đó, hãy giữ đầu óc bạn “dại khờ” hết mức, tưởng tượng bạn là 1 đứa bé, không hề biết tiếng Việt và tiếng Anh là ngôn ngữ đầu tiên bạn tiếp xúc. Từ nào nghe hiểu được trực tiếp thì hiểu, không hiểu được thì đừng cố gắng dịch mà hãy làm quen với cách người ta đọc.

Bạn hoàn toàn có thể làm được điều này, chỉ cần tự biết nhắc nhở bản thân mình mỗi khi nghe. Hãy thử nghe mà không cố gắng dịch ra Tiếng Việt, bảo đảm bạn sẽ không cảm thấy “lạc” trong các bài nghe, và chắc chắn sẽ hiểu nhiều hơn. Trích 6 thói quen nghe tiếng Anh thất bại và cách khắc phục

2. Đặt kỹ năng Nghe ở hàng thứ chót

Bước đầu tiên, ban sơ nhất, khởi nguồn cho việc tiếp nhận bất kỳ 1 ngôn ngữ là gì?

Chưa trả lời được ư? Thử câu này xem:

Bốn kỹ năng cơ bản trong học ngoại ngữ là gì.

Nghe

Nói

Đọc

Viết

Chính là thứ tự ấy!

Khởi đầu cho việc tiếp thu bất kỳ 1 ngôn ngữ nào trên thế giới rộng lớn này đếu phải bắt đầu từ việc nghe. Đó là cách tự nhiên và hiệu quả nhất.

Nghe là cách tự nhiên nhất để học và “thấm dần” 1 ngôn ngữ. Mọi đứa trẻ trước khi có thể nói được từ đầu tiên đều phải trải qua từ 18 đến 36 tháng nghe, chỉ nghe và nghe. Trích Nghe tiếng Anh – Những điều chưa hề biết

Hãy nhớ lại cách chúng ta đã học tiếng Việt như thế nào nhé:

Từ lúc sinh ra chúng ta đã NGHE mọi người nói tiếng Việt chung quanh (mà chẳng bao giờ ta phản đối: “tôi chẳng hiểu gì cả, đừng nói nữa”! Mới sinh thì biết gì mà hiểu và phản đối!). Sau một thời gian dài từ 9 tháng đến 1 năm, ta mới NÓI những tiếng nói đầu tiên (từng chữ một), mà không hiểu mình nói gì. Vài năm sau vào lớp mẫu giáo mới học ĐỌC, rồi vào lớp 1 (sáu năm sau khi bắt đầu nghe) mới tập VIẾT… Lúc bấy giờ, dù chưa biết viết thì mình đã nghe đưọc tất cả những gì người lớn nói rồi (kể cả điều mình chưa hiểu). Như vậy, tiến trình học tiếng Việt của chúng ta là Nghe – Nói – Đọc – Viết. Giai đoạn dài nhất là nghe và nói, rồi sau đó từ vựng tự thêm vào mà ta không bao giờ bỏ thời gian học từ ngữ. Và ngữ pháp (hay văn phạm) thì đến cấp 2 mới học qua loa, mà khi xong trung học thì ta đã quên hết 90% rồi. Trích Thầy Nguyễn Duy Nhiên – Làm sao nghe được tiếng Anh

Ấy vậy mà, khi học tiếng Anh. Chúng ta đi ngược lại hoàn toàn với lẽ tự nhiên.

Thử nhìn lại xem: Trước tiên là viết một số chữ và chua thêm nghĩa tiếng Việt nếu cần. Và kể từ đó, học càng nhiều từ vựng càng tốt, kế đến là học văn phạm, rồi lấy từ vựng ráp vào cho đúng với văn phạm mà VIẾT thành câu! Rồi loay hoay sửa cho đúng luật! Sau đó thì tập ĐỌC các chữ ấy trúng được chừng nào hay chừng ấy, và nhiều khi lại đọc một âm tiếng Anh bằng một âm tiếng Việt! (ví dụ fire, fight, five, file… đều được đọc là ‘phai’ ). Sau đó mới tới giai đoạn NÓI, mà ‘nói’ đây có nghĩa là Đọc Lớn Tiếng những câu mình viết trong đầu mình, mà không thắc mắc người đối thoại có hiểu ‘message’ của mình hay không vì mình chỉ lo là nói có sai văn phạm hay không. Lúc bấy giờ mới khám phá rằng những câu mình viết thì ai cũng hiểu, như khi mình nói thì chỉ có mình và … Thượng Đế hiểu thôi, còn người bản xứ (tiếng Anh) thì ‘huh – huh’ dài cổ như cổ cò! Thế là học nói bằng cách sửa đổi phát âm những từ nào chưa chuẩn cho đến khi người khác có thể hiểu được.

Sau thời gian dài thật dài, mình khám phá rằng mình từng biết tiếng Anh, và nói ra thì người khác hiểu tàm tạm, nhưng khi họ nói thì mình không nghe được gì cả (nghĩa là nghe không hiểu gì cả). Lúc bấy giờ mới tập NGHE, và rồi đành bỏ cuộc vì cố gắng mấy cũng không hiểu được những gì người ta nói. Trích Thầy Nguyễn Duy Nhiên – Làm sao nghe được tiếng Anh

Có lẽ do chúng ta đã lớn khôn, đủ lông đủ cánh. Tự cho mình cái quyền được thông minh, rồi chê ỏng ẹo cái phương pháp học ngôn ngữ dành cho “con nít” ấy mà không ngờ được đấy là phương pháp hiệu quả nhất.

3. Nghe ngữ pháp

Chuẩn đo lường cho cái danh hiệu “giỏi tiếng Anh” ở bậc phổ thông thường đánh đồng với việc “giỏi ngữ pháp” và chúng ta bị ám ảnh bởi việc tiếng Anh là phải đúng ngữ pháp.

Chính vì cái tiêu chuẩn quái đản ấy và nỗi ám ảnh mang tên “đúng ngữ pháp” ta tự cài đặt vào tiềm thức của mình phần mềm “check ngữ pháp”.

Và phần mềm đó hoạt động rất tốt ngay cả khi chúng ta nghe tiếng Anh.

Khi nghe, chúng ta dùng phần mềm đó để “kiểm tra ngữ pháp”, sau đó sửa lại, sau đó dịch. rồi sau đó mới chịu HIỂU.

Nói cách khác, chúng ta nghe không phải để hiểu đầu tiên, mà là nghe để sửa ngữ pháp và dịch!

Chính vì có quá nhiều bước loằng ngoằng cản trở từ lúc nghe đến lúc hiểu như vậy, bộ não của bạn phải xử lý quá nhiều, cho nên việc nghe hiểu không thể trơn tru được.

Khi nghe ai nói, ta viết một câu vào đầu, và sửa cho đúng văn phạm, rồi mới dịch, và sau đó mới hiểu! Ví dụ. Ta nghe ‘iwanago’ thì viết trong đầu là ‘I want to go’, xong rồi mới dịch và hiểu; nếu chưa viết được như thế, thì iwanago là một âm thanh vô nghĩa.

Thế nhưng, nếu ta nghe lần đầu tiên một người nói một câu hằng ngày: igotago, ta không thể nào viết thành câu được, và vì thế ta không hiểu. Bởi vì thực tế, câu này hoàn toàn sai văn phạm. Một câu đúng văn phạm phải là ‘I am going to go’ hoặc chí ít là ‘I have got to go’. Và như thế, đúng ra thì người nói, dù có nói tốc độ, cũng phải nói hoặc: I’m gona go; hoặc I’ve gota go (tiếng Anh không thể bỏ phụ âm), chứ không thể là I gotta go! Thế nhưng trong thực tế cuộc sống người ta nói như vậy, và hiểu rõ ràng, bất chấp mọi luật văn phạm. Văn phạm xuất phát từ ngôn ngữ sống, chứ không phải ngôn ngữ sống dựa trên luật văn phạm. Do đó, ta cũng phải biết nghe mà hiểu; còn cứ đem văn phạm ra mà tra thì ta sẽ khựng mãi. (Tôi đang nói về kỹ năng nghe, còn làm sao viết một bài cho người khác đọc thì lại là vấn đề khác!). Trích Thầy Nguyễn Duy Nhiên – Làm sao nghe được tiếng Anh phần 2

4. Phiên âm tiếng Anh bằng âm tiếng Việt

Ai Gâu tru sờ kun” (I go to school)

Phiên âm tiếng Anh kinh điển ngay trong tiết học tiếng Anh đầu tiên năm lớp 6 của tôi. Và đó cũng là khởi đầu cho mọi sự mất gốc tiếng Anh suốt những năm học đầu cấp 2 của tôi.

Mỗi ngôn ngữ có 1 hệ thống âm vần riêng biệt. Sẽ có nhiều âm vần tương tự, nhưng cũng có nhiều âm khác hoàn toàn. Âm vần tiếng Anh và âm vần tiếng Việt khác nhau nhiều nhất ở các nguyên âm:

Các nguyên âm Việt và Anh không hề giống nhau. Một âm rất rõ trong tiếng Anh sẽ rất nhoè với một lỗ tai người Việt, và một âm rất rõ trong tiếng Việt thì rất nhoè trong lỗ tai người Anh (người bản xứ nói tiếng Anh). Ví dụ: Khi bạn nói: “Her name’s Hương!” Bạn đọc từ Hương thật rõ! Thậm chí la lên thật to và nói thật chậm thì người ấy vẫn không nghe ra. Vì ‘ươ’ đối với họ là âm rất nhoè. Nhưng nói là ‘Hu-ôn-gh(ơ)’ họ nghe rõ ngay; từ đó ta phải hiểu họ khi nói đến cô Huôngh chứ đừng đòi hỏi họ nói tên Hương như người Việt (phải mất vài năm!).

Tương tư như vậy, không có nguyên âm tiếng Anh nào giống như nguyên âm tiếng Việt. Nếu ta đồng hóa để cho dễ mình, là ta sẽ không nghe được họ nói, vì thế giới này không quan tâm gì đến cách nghe của người Việt Nam đối với ngôn ngữ của họ. Ví dụ: âm ‘a’ trong ‘man’ thì không phải là ‘a’ hay ‘ê’ hay ‘a-ê’ hay ‘ê-a’ tiếng Việt, mà là một âm khác hẳn, không hề có trong tiếng Việt. Phải nghe hàng trăm lần, ngàn lần, thậm chí hàng chục ngàn lần mới nghe đúng âm đó, và rất rõ! Ấy là chưa nói âm ‘a’ trong từ này, được phát âm khác nhau, giữa một cư dân England (London), Scotland, Massachusetts (Boston), Missouri, Texas!

Cũng thế, âm ‘o’ trong ‘go’ không phải là ‘ô’ Việt Nam, cũng chẳng phải là ô-u (như cách phiên âm xưa) hay ơ-u (như cách phiên âm hiện nay), lại càng không phài là ‘âu’, mà là một âm khác hẳn tiếng Việt. Phát âm là ‘gô’, ‘gơu’ hay ‘gâu’ là nhoè hẳn, và do đó những từ dễ như ‘go’ cũng là vấn đề đối với chúng ta khi nó được nói trong một câu dài, nếu ta không tập nghe âm ‘ô’ của tiếng Anh đúng như họ nói. Một âm nhoè thì không có vấn đề gì, nhưng khi phải nghe một đoạn dài không ngưng nghỉ thì ta sẽ bị rối ngay. Trích Thầy Nguyễn Duy Nhiên – Làm sao nghe được tiếng Anh phần 2

Do đó, để tiết kiệm thời gian cũng như đỡ mất công bắt học sinh làm quen với hệ thống âm vần của Tiếng Anh, mà nhiều giáo viên đã sử dụng nhiều nguyên âm tiếng Việt để giải thích cho các nguyên âm của tiếng Anh.

Điều này vô tình đã làm chúng ta bị tê liệt khả năng tiếp xúc với hệ thống ngữ âm tiếng Anh chính gốc!

Trong quá trình học các âm tiếng Anh, nhiều khi giáo viên dùng âm Việt để so sánh cho dễ hiểu, rồi mình cứ xem đó là ‘chân lý’ để không thèm nghĩ đến nữa. Ví dụ, muốn phân biệt âm (i) trong sheep và ship, thì giáo viên nói rằng I trong sheep là ‘I dài’ tương tự như I trong tiếng Bắc: ít; còn I trong ship là I ngắn, tương tự như I trong tiếng Nam: ít – ích. Thế là ta cho rằng mình đã nghe được I dài và I ngắn trong tiếng Anh rồi, nhưng thực chất là chưa bao giờ nghe cả! Lối so sánh ấy đã tạo cho chúng ta có một ý niệm sai lầm; thay vì xem đấy là một chỉ dẫn để mình nghe cho đúng âm, thì mình lại tiếp thu một điều sai! Trong tiếng Anh không có âm nào giống âm I bắc hoặc I nam cả! Bằng chứng: ‘eat’ trong tiếng Anh thì hoàn toàn không phải là ‘ít’ trong tiếng Việt, đọc theo giọng bắc, và ‘it’ trong tiếng Anh hoàn toàn không phải là ‘ít’ trong tiếng Việt, đọc theo giọng nam! Vì thế, phải xóa bỏ những kinh nghiệm loại này, và phải nghe trực tiếp thôi! Trích Thầy Nguyễn Duy Nhiên – Làm sao nghe được tiếng Anh phần 2

5. Nghe âm tiếng Anh bằng kinh nghiệm nghe âm tiếng Việt

“Việt hoá” âm tiếng Anh bằng các âm gần giống trong tiếng Việt là 1 cách học vẹt đỉnh cao để chúng ta đối phó một cách ăn liền với tiếng Anh.

Hậu quả là chúng ta không hiểu 1 cái tẹo gì về bản chất của âm vần trong 2 ngôn ngữ cả!

Cách học tiếng Anh “tự cách ly” bản thân với thế giới nhanh nhất. Trích Dở khóc dở cười với kiểu phiên âm “thuần Việt” trong sách Anh ngữ

Phát âm sai, dẫn tới nghe không ra, kết hợp với việc không hiểu biết về sự khác nhau giữa âm tiếng Anh và âm tiếng Việt khiến cho việc nghe tiếng Anh càng ngày càng mù mờ.

Tiếng Anh chủ yếu là ngôn ngữ đa âm: một từ thường có nhiều âm. Lỗ tai chúng ta đã ‘bị điều kiện hóa’ để nghe âm tiếng Việt. Tiếng Việt là loại tiếng đơn âm, vì thế, mỗi tiếng là một âm và âm chủ yếu trong một từ là nguyên âm. Đổi một nguyên âm thì không còn là từ đó nữa: ‘ma, mi, mơ’ không thể hoán chuyển nguyên âm cho nhau, vì ba từ có ba nghĩa hoàn toàn khác nhau. Mặc khác, tiếng Việt không bao giờ có phụ âm cuối từ. Ngay cả những chữ mà khi viết có phụ âm cuối, thì người việt cũng không đọc phụ âm cuối; ví dụ: trong từ ‘hát’, nguyên âm mới là ‘át’, h(ờ)-át, chứ không phải là h(ờ)-á-t(ơ), trong khi đó từ ‘hat’ tiếng Anh được đọc là h(ờ)-a-t(ờ), với phụ âm ‘t’ rõ ràng.

Trong tiếng Việt hầu như không có những từ với hai phụ âm đi kế tiếp (ngoài trừ ch và tr – nhưng thực ra, ch và tr cũng có thể thay bằng 1 phụ âm duy nhất) vì thế, tai của một người Việt Nam – chưa bao giờ làm quen với ngoại ngữ – không thể nhận ra hai phụ âm kế tiếp. Do đó, muốn cho người Việt nghe được một tiếng nước ngoài có nhiều phụ âm kế tiếp, thì phải thêm nguyên âm (ơ) vào giữa các phụ âm; ví dụ: Ai-xơ-len; Mat-xơ-cơ-va.

Với kinh nghiệm (phản xạ) đó, một khi ta nghe tiếng Anh, ta chờ đợi nghe cho đủ các nguyên âm như mình NHÌN thấy trong ký âm (phonetic signs), và không bao giờ nghe được cả. Ví dụ: khi học từ America ta thấy rõ ràng trong ký âm: (xin lỗi vì không thể ghi phonetic signs vào trang này) ‘ơ-me-ri-kơ’, nhưng không bao giờ nghe đủ bốn âm cả, thế là ta cho rằng họ ‘nuốt chữ’. Trong thực tế, họ đọc đủ cả, nhưng trong một từ đa âm (trong khi viết) thì chỉ đọc đúng nguyên âm ở dấu nhấn (stress) – nếu một từ có quá nhiều âm thì thêm một âm có dấu nhấn phụ (mà cũng có thể bỏ qua) – và những âm khác thì phải đọc hết các PHỤ ÂM, còn nguyên âm thì sao cũng đưọc (mục đích là làm rõ phụ âm). Có thể chúng ta chỉ nghe: _me-r-k, hay cao lắm là _me-rơ-k, và như thế là đủ, vì âm ‘me’ và tất cả các phụ âm đều hiện diện. Bạn sẽ thắc mắc, nghe vậy thì làm sao hiểu? Thế trong tiếng Việt khi nghe ‘Mỹ’ (hết) không có gì trước và sau cả, thì bạn hiểu ngay, tại sao cần phải đủ bốn âm là ơ-mê-ri-kơ bạn mới hiểu đó là ‘Mỹ’? Tóm lại: hãy nghe phụ âm, đừng chú ý đến nguyên âm, trừ âm có stress!

Một ví dụ khác: từ interesting! Tôi từng được hỏi, từ này phải đọc là in-tơ-res-ting hay in-tơ-ris-ting mới đúng? Chẳng cái nào đúng, chẳng cái nào sai cả. Nhưng lối đặt vấn đề sai! Từ này chủ yếu là nói ‘in’ cho thật rõ (stress) rồi sau đó đọc cho đủ các phụ âm là người ta hiểu, vì người bản xứ chỉ nghe các phụ âm chứ không nghe các nguyên âm kia; nghĩa là họ nghe: in-trstng; và để rõ các phụ âm kế tiếp thì họ có thể nói in-tr(i)st(i)ng; in-tr(ơ)st(ơ)ng; in-tr(e)st(ư)ng. Mà các âm (i) (ơ), để làm rõ các phụ âm, thì rất nhỏ và nhanh đến độ không rõ là âm gì nữa. Trái lại, nếu đọc to và rõ in-tris-ting, thì người ta lại không hiểu vì dấu nhấn lại sang ‘tris’!

Từ đó, khi ta phát âm tiếng Anh (nói và nghe là hai phần gắn liền nhau – khi nói ta phát âm sai, thì khi nghe ta sẽ nghe sai!) thì điều tối quan trọng là phụ âm, nhất là phụ âm cuối. Lấy lại ví dụ trước: các từ fire, fight, five, file phải được đọc lần lượt là fai-(ơ)r; fai-t(ơ); fai-v(ơ), và fai-(ơ)l, thì người ta mới hiểu, còn đọc ‘fai’ thôi thì không ai hiểu cả.

Với từ ‘girl’ chẳng hạn, thà rằng bạn đọc gơ-rôl / gơ-rơl (dĩ nhiên chỉ nhấn gơ thôi), sai hẳn với ký âm, thì người ta hiểu ngay, vì có đủ r và l, trong khi đó đọc đúng ký âm là ‘gơ:l’ hay bỏ mất l (gơ) thì họ hoàn toàn không hiểu bạn nói gì; mà có hiểu chăng nữa, thì cũng do context của câu chứ không phải là do bạn đã nói ra từ đó. Thầy Nguyễn Duy Nhiên – Làm sao nghe được tiếng Anh phần 2

Cuối cùng, Hãy vặn lại cho đúng!

Bạn đã hiểu tại sao mình lại gặp gian nan, khó khăn, mọi nỗ lưc của bạn dường như không hiệu quả trong việc học tiếng Anh và nghe tiếng Anh chưa?

Hãy vặn lại cho đúng tất cả những thứ ngược ngạo từ trước tới giờ mà bạn đã và đang áp dụng 1 cách sai lầm.

Bạn không cần phải thay đổi tất cả cùng 1 lúc. Nhưng đảm bảo là hãy có lộ trình để thực hiện đấy nhé.

Bắt đầu từ việc xoá bỏ tư duy muốn hiểu thì phải dịch sang việc tư duy trực tiếp và hiểu trực tiếp từ tiếng Anh.

Tiếp đó là hãy tập cho mình một thói quen nghe tiếng Anh hàng ngày.

Và cuối cùng là hãy điều chỉnh và bổ sung kiến thức về các âm vần trong tiếng Anh!

Theo nghetienganhpro

Chủ đề:
Bạn đang xem danh mục: Học Tiếng Anh